انجمن علمی نقشه برداری صنعتی بابل

  پ)  نقشه برداری هوائـی ( فتوگرامتری)،

 دراین روش با انجام پرواز  توسط هواپیما بر فراز منطقه مورد نظر و از طریق عکسبرداری  هوائـی میتوان  با استفاده از دستگاهی موسوم به تبدیل از عکسهای هوایی با حداقل عملیات زمینی،  در سطح وسیع ،  با سرعت زیاد و هزینه مناسب  نقشه های را بعد کشوری یا منطقه ای تهیه کرد. عموما" برای مساحتهای بزرگتر از 3000 هکتار و شهری استفاده از روش فتوگرامتری در تهیه نقشه توصیه میشود.  با استفاده از روش فتوگرامتری با برد کوتاه میتوان از طریق عکسبرداری زمینی از سازه های حساس نظیر آثار باستانی، سدها، هواپیما و... نقشه تهیه کرد و نسبت به نگهداری یا ترمیم  آنها اقدام نمود.

  ت) نقشه برداری فضائـی

 سنجش از دور (Remote Sensing) را میتوان یکی از شاخه های نقشه برداری  فضایی دانست. امروزه  از طریق تهیه  تصاویر ماهواره ای  توسط ماهوار های سنجش از دور،  امکان تهیه نقشه های کوچک مقیاس  وهمچنین به روز سازی نقشه های پوششی موجود کشور در حداقل زمان و با کمترین  هزینه میسر گردیده است.

همچنین با  استفاده از ماهواره های سیستم نعیین  موقعیت جهانی (GPS)، امکان  تعیین موقعیت و اندازه گیری  غیر مستقیم  طولی و زاویه ای بین نقاط مورد نظر، در طول شبانه روز و مستقل از شرایط جوی و بدون نیاز به داشتن دید مستقیم بین نقاط،  میسر گردیده است.

  ث) نقشه برداری دریائـی ( هیدروگرافی)،

 هدف  از هیدروگرافی،  کسب   اطلاعات  از عوارض  و پستی و بلندیهای( توپوگرافی) زیرآب به منظوراستفاده از آنها درکشتیرانی، احداث سازه های دریایی و بررسی رسوب گذاری سدها، بندرسازی ، لایروبی و اقیانوس شناسی و ... می باشد. عملیات اجرائـی این روش در سطح آب و توسط قایق یا کشتی صورت میگیرد. اینکار معمولا"  توسط دستگاهی موسوم به اکوساندر، سونار و ...  انجام میگیرد. بدین منظور طبلک مخصوص  جهت ارسال موج صوتی در کف کشتی نصب شده و دستگاه  بر اساس محاسبه اختلاف زمان بین موج ارسالی و برگشتی از کف آب و با در نظر گرفتن سرعت صوت، نسبت به محاسبه و ترسیم  ارتفاع قایق از کف آب اقدام میکند.

       هرگاه وسعت منطقه تحت نقشه برداری  به اندازه ای باشد که کرویت زمین در آن دخالت کند ( در تهیه  نقشه های کشوری و منطقه ای) از روشهای ژئـودزی در تهیه نقشه استفاده میگردد. تفاوت نقشه برداری زمینی(مستوی)  با ژئـودزی  را میتوان در وسعت کاری و  استفاده از سیستم  مختصات  بیضوی بجای سیستم مختصات  دکارتی دانست. 

چگونگی ارائـه و تبدیل سطح کروی زمین بر روی صفحه نقشه از جمله مسائـلی است که در ژئـودزی مورد بحث قرار میگیرد. یکی از اهداف اصلی ژئـودزی تعیین شکل زمین  و اندازه گیری میدان ثقل و تغییرات زمانی آنها میباشد. مواردی نظیر آنالیز جذرومد، حرکات ژئـودینامیکی زمین، تعیین مدل جاذبی زمین (ژئوئید) و... در حوزه کاری این رشته میباشند.

 در گذشته به منظور تعیین موقعیت نقاط زمینی و یا ناوبری  در کشتیرانی  از تکنیکهای نجوم ژئـودتیک و اندازه گیریهای نجومی روی ستارگان استفاده میگردید لاکن امروزه  استفاده از این امر با ورودسیستمهای تععین موقعیت  ماهواره ای  رو به کاستی نهاده است.

غالبا" منظور بررسی و کنترل جابجایی ها و تغییر شکلهای  سازه های مهم مهندسی نظیر سدها، پلها و... و کنترل حرکات گسلها از تجهیزات و روشهای بسیار دقیق نقشه برداری  مهندسی تحت عنوان میکروژئـودزی استفاده میگردد.

  چ) سیستم اطلاعات جغرافیائـی (GIS)،

سیستم اطلاعات جغرافیایی در دید کلی عبارت است از یک بانک اطلاعات رقومی مبتنی بر نرم افزار و سخت افزارکامپیوتری که در آن امکان ذخیره سازی وتلفیق  و ارتباط  اطلاعات  نقشه ای و تصویری با اطلاعات توصیفی و آماری در یک مجموعه میسر گردیده است. چنین  سیستمی  می تواند نفشه ونتایج جدیدی  را از اطلاعات موجود براساس  شرایط مطرح شده از طرف کاربر  ارائـه نماید. 

ح) کارتوگرافی،

       به مجموعه روشهای  هنری و فنی که با کمک مدارک و اسناد موجود، به منظور تهیه و ترسیم انواع مختلف نقشه صورت میگیرد اصطلاحا" کارتوگرافی گویند. به بیان دیگر پس از نقشه برداری و اندازه گیریهای متداول زمینی و محاسبات ، کلیه وظایف مربوط به ترسیم و چاپ نقشه بر اساس استانداردهای فنی آن بعهده کارتوگراف  میباشد. امروزه  با ظهور سیستم اطلاعات جغرافیایی و متداول شدن تهیه نقشه بروش رقومی این رشته دچار تحولات وسیع گردیده و ارتباط بسیار نزدیکی با  (GIS)  دارد.